Reactie PvdA op OV

Geplaatst op 13-05-2014 om 21:47 uur

De PvdA Schiedam heeft. Hierin is input meegenomen van vele Schiedammers die ons over dit onderwerp hebben benaderd.

Meer over de plannen van de Stadsregio is hier te lezen. Schiedam komt vanaf bladzijde 22 aan bod.
Lees hieronder onze notitie over het openbaar vervoer.

OV in Schiedam

In deze kleine notitie wordt een beeld geschetst hoe het OV in Schiedam er uit zou moeten zien, wat de plannen zijn van de stadsregio en wat een mogelijk alternatief is. Achteraan de brief is een voorstel voor de brief van het college opgenomen.

Deze notitie is tot stand gekomen dankzij de inbreng van bewoners van Schiedam en leden van de PvdA.

De functie van het OV

Een dienst is er niet voor niets. Wat de PvdA betreft heeft het OV drie functies:

1) Een sociale functie. Mensen zonder auto (kinderen, ouderen, mensen met een laag inkomen die geen auto kunnen betalen, mensen die niet kunnen of mogen autorijden en mensen die principieel geen auto hebben) moeten optimaal mee kunnen doen in de maatschappij. Verplaatsen is hiervoor noodzakelijk.

2) Bieden van bereikbaarheid. Met goed openbaar vervoer wordt onze stad goed bereikbaar. Voor een duurzame, economisch aantrekkelijke bereikbaarheid is een goed en betaalbaar openbaar vervoersysteem noodzakelijk.

3) Een alternatief voor de auto. Autoverkeer veroorzaakt veel schade voor de maatschappij. Te denken valt aan ongevallen, milieuvervuiling, files, parkeeroverlast en -kosten, geluidsoverlast etc. Openbaar vervoer heeft deze nadelen niet, of veel minder. Daarom is het wenselijk dat meer mensen voor hun verplaatsingen gebruik maken van het openbaar vervoer in plaats van de auto.

Een goed OV-net combineert deze functies.

Om bovenstaande doelen te bereiken, leert de ervaring dat een openbaarvervoernet moet voldoen aan de volgende criteria:

1)   Van overal naar overal kunnen reizen. Dit criterium houdt in dat iemand van overal waar hij/zij zich bevindt, elke plek moet bereiken waar hij/zij heen wil, op elk gewenst tijdstip.

2)   Een samenhangend netwerk. Om van overal naar overal te kunnen reizen moet zo weinig mogelijk moeite worden gedaan door de reiziger. Overstappen moet zo weinig mogelijk voorkomen. Als het voorkomt, moet het netwerk dusdanig zijn ingericht dat overstappen weinig tijd kost, soepel verloopt en geschiedt in een aangename omgeving. Het hele openbaar vervoer moet een eenheid zijn, van trein en ontsluitende bus tot maatwerkvervoer. Hiertoe rekenen we ook de aanwezigheid van voldoende fietsparkeervoorzieningen voor ‘gewone’ fietsen en (elektrische) (bak)fietsen.

3)   Een betrouwbaar systeem. In het OV moet zo weinig mogelijk vertraging plaatsvinden. Als dit vaak gebeurt moet de oorzaak daarvan worden weggenomen. Als voertuigen vastlopen in verkeer, moeten vrije banen worden aangelegd om de doorstroming te bevorderen. Aansluitingen op andere lijnen dienen zoveel als mogelijk te worden gegarandeerd.

4)   Snelheid. Openbaar vervoer moet snel zijn om te kunnen concurreren met de auto mag de deur-tot-deurreistijd maximaal 1,5 maal de tijd bedragen indien dezelfde reis per auto zou worden gemaakt. De criteria 1), 2) en 3) zijn belangrijke voorwaarden voor een snel openbaar vervoerssysteem.

5)   Een eenvoudige dienstregeling. Openbaar vervoer moet makkelijk zijn in gebruik. Ideaal is om naar de halte te gaan en daar te wachten tot het voertuig komt, zonder dat eerst een dienstregeling geraadpleegd moet worden. Dit wordt bereikt door met hoge frequenties (minstens elke 10 minuten een voertuig in steden) te rijden. Is een hoge frequentie niet mogelijk, dan moet een dienstregeling volgens een vast patroon worden opgezet, waarbij voertuigen elk uur van de dag op dezelfde tijd van de halte vertrekken. Ook moet het aantal lijnnummers zo laag mogelijk zijn om een eenvoudig systeem voor de reiziger te krijgen.

6)   Een integrale kwaliteit. Het OV-netwerk moet overal van integraal hoge kwaliteit zijn, van trein tot regiotaxi. Van de diensten naar drukbezochte centra tot diensten tussen kleinere kernen; het openbaar vervoer moet een aantrekkelijk vervoersaanbod bieden. Dit betekent niet dat frequenties overal even hoog moeten zijn, maar wel dat voldaan wordt aan minimumeisen. Ook moet een eventueel flexnet inzichtelijk zijn voor de reiziger en moet hij ervan op aan kunnen dat hij op een herkenbare manier op de plaats van bestemming kan komen.

De veranderende maatschappij

De Rijksoverheid zet steeds meer in op beleid dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis moet blijven wonen. Dat is natuurlijk prima, maar daar hoort ook een OV-net bij wat mensen in staat stelt op en volwaardige manier deel te nemen aan de maatschappij.

De Regiotaxi is altijd een alternatief, maar biedt mensen weinig vrijheid door lange wachttijden en aanmeldtijden en is bovendien een erg dure manier van vervoer voor de gemeente.

Openbaar vervoer is de afgelopen jaren steeds toegankelijker geworden. Zo hebben alle voertuigen een lage instap en worden veel bushaltes ook van verhoogde perrons voorzien.

De paradox doet zich nu voor dat OV steeds toegankelijker is, maar dat de sociale functie van het OV steeds meer op de achtergrond komt te staan bij de Stadsregio. Hierdoor wordt het voor mensen die wat moeilijker ter been zijn steeds moeilijker deel te nemen aan de maatschappij. 

Situatie in Schiedam

In Schiedam ligt relatief veel rails (trein, metro en tram). Rails is meestal een garantie voor openbaar vervoer dat voldoet aan bovengenoemde kwaliteitseisen. Het is snel, rijdt altijd (behalve in de nacht),  is betrouwbaar en de belangrijkste locaties in de regio zijn te bereiken. In Schiedam is iedereen die op een redelijke afstand van tram en metro woont gezegend met goed OV. Een aantal delen van onze stad vallen buiten het railnet. Dit zijn:

  • De Gorzen
  • Oostelijk deel van Schiedam Noord (Spaland/Sveaparken, Kethel)
  • Industriegebieden
  • Verbindingen tussen wijken onderling
  • Een aantal specifieke bestemmingen zoals de Beukenhof

Idealiter moet het railnet op termijn ook in deze gebieden komen, maar door rijksbezuinigingen is dit voor de komende jaren niet te verwachten. Ook wordt het laatste deel van lijn 21 ’s avonds niet bediend wat de betrouwbaarheid van rail onder druk zet.

Doordat het railnet niet overal komt moet daar een andere vorm van OV worden ingezet om de verbinding te verzorgen. Dit is tot nu toe altijd de bus geweest. De kwaliteit hiervan laat echter flink te wensen over. Frequenties zijn laag, er wordt op sommige tijden niet gereden en bussen zijn vaak niet al te snel. Hierdoor is buiten het railnet geen sprake van goed openbaar vervoer. Het is alleen daar voor hen die geen auto hebben en daardoor aangewezen zijn op het OV. Als je in degelijke gebieden woont zonder rail wordt je echter verplicht een auto aan te schaffen om in je mobiliteit te voorzien.

OV kan nooit overal en op elk tijdstip goed gevulde voertuigen trekken. Maar als OV niet wordt aangeboden op rustige tijden, wordt het netwerk ook een stuk minder aantrekkelijk op de drukke tijden. Immers: als je ’s avonds niet meer terug kan, kan je overdag ook niet heen.

De vervoerplannen van de Stadsregio

De stadsregio wil wederom snijden in de sociale functie van het OV-net. De reden dat men wil bezuinigen is niet duidelijk: vorig jaar heeft de RET meer dan €10 miljoen winst gemaakt. Een manier om bezuinigingen op te vangen is een deel van de winst van de RET aan te wenden voor het rijden van OV.

Merkwaardig is dat de Stadsregio wel geld heeft om goed OV naar prestigeprojecten als Rotterdam The Hague Airport in te zetten. De bestaande lijn 50 moet straks elke 10 minuten gaan rijden, en dat terwijl er maar 150 reizigers per dag gebruik van maken. Ter vergelijk: in onze lijn 51 zitten 600 reizigers per dag, waar wel in wordt gesneden.

De bus – die toch al geen goed product is – wordt verder uitgekleed. Lijn 51 wordt gekoppeld aan de Vlaardingse lijn 57 en verliest een deel van zijn route. Bovendien rijdt de lijn niet meer op zaterdag. Lijnen 38 en 126 verdwijnen uit het hart van Oost.

De volgende gebieden hebben op bepaalde tijdstippen helemaal geen OV meer:

  • Heel Kethel, Spaland en Sveaparken op zaterdag en zondag overdag (opmerkelijk genoeg niet ’s avonds, dan rijdt de ringbus).
  • Groenoord west (Z-flats), ’s avonds en in het weekend.
  • Oost: loopafstanden naar het OV worden vergroot. Halte Lorentzlaan wordt opgeheven. Deze wordt door 600 mensen per dag gebruikt. Dat is heel veel (vergelijkbaar met totale aantal passagiers in lijn 51).

Deze opsomming is los van de plekken in Schiedam die nu ook al geen OV hebben, zoals eerder in deze notitie benoemd.

Bewoners hebben aan ons duidelijk gemaakt dat zij zich ernstige zorgen maken over met name het verdwijnen van lijn 51 uit delen van Schiedam Noord. Zij hebben nu al problemen met het aanbod van OV in Noord, waar ’s avonds lijn 51 niet rijdt.

Het koppelen van lijn 51 aan de Vlaardingse lijn 57 is opmerkelijk. Deze verbinding is in 2012 opgeheven omdat er onvoldoende reizigers in zaten. Het lijkt sterkt dat deze verbinding nu wel voldoende reizigers trekt. Bovendien ontstaat nu een route met veel zogenaamde ‘hoge hoeden’. Hierdoor komt een langzame route tot stand die weinig aantrekkelijk is voor de reiziger. Dit is een voorbode van opheffing.

De Stadsregio wil alleen vervoer aanbieden waar grote stomen zijn. Daarmee gaat ze voorbij aan de functie van OV in de maatschappij. OV is geen bedrijf, maar is een maatschappelijke functie. De Stadsregio moet er voor zorgen dat iedereen in de Stadsregio in staat is mee te doen in de maatschappij en daarvoor een bijbehorend OV-netwerk opzetten.

Door voortdurend het lijnennet aan te passen zitten mensen in onzekerheid. Hierdoor gaan mensen niet hun verplaatsingsgedrag duurzaam aanpassen aan het OV-systeem. De garantie dat de bus volgend jaar nog rijd is er absoluut niet. Dat is geen “toekomstvast OV”.

Grote lijnen kunnen bovendien niet zonder voeding vanuit kleinere lijnen. Als je schrapt in minder goed bezette lijnen, heeft het hoofdlijnennet hier ook last van.

Oplossingen

Hieronder zijn een aantal oplossingen genoemd.

  • Ringbus. Het koppelen van de lijnen 51 en 53 zorgt voor een verbinding die alle Schiedamse wijken met elkaar verbindt. Deze lijn zou idealiter alle dagen van de week, en ook ’s avonds moeten rijden. Op rustige tijden kan overwogen worden de lijn met klein materieel, en/of in een richting te exploiteren. Laat de ringbus Schiedam Oost bedienen via de lanen en laat lijn 126 over de Broersvest rijden.
  • Laat lijn 38 gewoon door Oost rijden. Loopafstanden worden groter wat onwenselijk is. Er is sprake van netto passagiersverlies wat onwenselijk is.
  • Rij meer met klein materieel. De RET zet altijd grote bussen in, maar een kleine 8-persoonsbus is veel goedkoper. Dit scheelt de helft aan kosten. Op tijdstippen dat er geringe vraag is kan zo’n bus prima worden ingezet.
  • Maatwerk-OV. De gemeente Schiedam kan zelf aan de slag met een maatwerksysteem, bijvoorbeeld wijkbusjes die een vaste dienstregeling rijden en de gaten in het OV-netwerk opvullen. Of een taxidienst die mensen tegen OV-tarief in de avonduren thuis brengt vanaf de tram. Er is een subsidieverordening van de Stadsregio beschikbaar om bij te dragen in de kosten.

Waarschijnlijk kost de ringlijn invoeren niets meer ten opzichte van de bestaande lijnen 51 en 53. Wel is uitbreiding daarvan op andere tijdstippen niet gratis, maar de RET heeft (zoals eerder opgemerkt) vorig jaar een flinke winst gemaakt. Door bovendien slimmer met materieel om te gaan (kleine busjes) kan elders een besparing worden geboekt, die weer kan worden ingezet.

Kleine aanvullende punten

  • Lijn 51 rijdt nu tussen metrostations Parkweg en Troelstralaan in. De lijn kan aantrekkelijker worden door deze via metrostation Troelstralaan te laten rijden.
  • De ringbus die ’s avonds het vervoer in Schiedam Noord verzorgt als tram 21 niet rijdt, heeft een slechte overstapfaciliteit bij de Hof van Spaland waar tram en bus op elkaar aansluiten. Hier is een wens voor een abri met wachthuisje.
  • Bij deze ringbus is bovendien de dienstregeling niet optimaal. De bus sluit niet altijd goed aan op de tram en vice versa.
  • Het busje heeft geen lagevloerinstap. Dit is lastig voor mensen die moeilijk ter been zijn.

De conceptbrief van het college aan de Stadsregio

Op basis van bovenstaande analyse, volgt nu een korte beschouwing van de conceptbrief van het college.

De brief heeft de juiste toon dat het onacceptabel is om wederom te snijden in het openbaar vervoer in Schiedam. Ook staat er een goede analyse in, ongeveer in lijn met het bovenstaande.

Wel wordt er gefocust op een alternatief voor lijn 51/57, maar ontbreken andere opties zoals een ringlijn en het invoeren van maatwerkvervoer.  De oplossingen zoals genoemd onder het kopje oplossingen zouden expliciet in de brief kunnen worden genoemd.

De eerste oplossing om lijn 51 vanaf Vlaardingen via geheel Schiedam Noord naar station Nieuwland te laten rijden is een lastige. Hierdoor ontstaat een grote omweg die bovendien dubbelt met de tram. Dit zal niet snel op instemming van de Stadsregio kunnen rekenen. De tweede oplossing om lijn 57 vanaf Vlaardingen naar station Nieuwland door te trekken en daar ergens te laten keren is wel interessant.

Voorstel: voeg een kopje aan de brief toe met ongeveer de volgende inhoud:

Oplossingen

 

Schiedam draagt de volgende oplossingen aan als alternatief.

  • Ringbus. Het koppelen van de lijnen 51 en 53 zorgt voor een verbinding die alle Schiedamse wijken met elkaar verbindt. Deze lijn zou idealiter alle dagen van de week, en ook ’s avonds moeten rijden. Op rustige tijden kan overwogen worden de lijn met klein materieel, en/of in een richting te exploiteren. Laat de ringbus Schiedam Oost bedienen via de lanen en laat lijn 126 over de Broersvest rijden.
  • Laat lijn 38 door Oost rijden. Loopafstanden worden groter wat onwenselijk is.
  • Rij meer met klein materieel. De RET zet altijd grote bussen in, maar een kleine 8-persoonsbus is veel goedkoper. Dit scheelt de helft aan kosten. Op tijdstippen dat er geringe vraag is kan zo’n bus prima worden ingezet.
  • Maatwerk-OV. De gemeente Schiedam kan zelf aan de slag met een maatwerksysteem, bijvoorbeeld wijkbusjes die een vaste dienstregeling rijden en de gaten in het OV-netwerk opvullen. Of een taxidienst die mensen tegen OV-tarief in de avonduren thuis brengt vanaf de tram. Er is een subsidieverordening van de Stadsregio beschikbaar om bij te dragen in de kosten.  
  • Optimaliseer het OV. Zorg ervoor dat het OV volledig toegankelijk is (ook de ringbus) en zorg overal voor goede overstapgelegenheden in het gehele netwerk.“ 

 

Namens de fractie van de Partij van de Arbeid,

Sebastiaan van der Vliet

Naar het nieuwsoverzicht